هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
23
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
در آوريل 1839 م . همراه با قواى سرجان كين « 1 » به « قندهار » رفت . در اين هنگام « الدردپاتينگر » « 2 » نماينده سياسى انگليس در « هرات » بود ، اما تصميم گرفته شده بود تا دارسىتاد جهت مذاكره با كامران شاه و تشويق او براى عقد يك معاهده سياسى نظامى به اين مأموريت خاص اعزام گردد . « 3 » تاد همراه با دستيارش كاپيتان جيمزابوت محل مأموريت خود در توپخانه بنگال در قندهار را در ماه ژوئن رها كرد و در 25 ژوييه به هرات رسيد و موفق شد با « كامران شاه » معاهدهاى امضاء نمايد كه براساس آن ماهانه 000 ، 25 روپيه به اين شخص از طرف دولت انگلستان اعطاء گردد ، مشروط بر آنكه او هيچگاه نبايد روابطى با دولت ايران - بدون اطلاع و رضايت سفير بريتانيا - داشته باشد . پس از عزيمت پاتينگر در سپتامبر 1839 م . به كابل ، مدتى كوتاه اوضاع به آرامى سپرى شد . يكى از اهداف اصلى هيئت اعزامى ، تلاش براى متوقفكردن تجارت برده توسط اقوام آسياى مركزى بود . در اين تجارت غيرانسانى ، « يارمحمد » ، وزير كامران شاه ، خان خيوه و قبايل تركمن آن سوى درياى خزر شراكت داشتند . در دسامبر 1839 م . به همراه « ابوت » ، براى انجام مأموريتى غيررسمى و ديدارى دوستانه با خان « خيوه » بهسوى اين منطقه سفر كردند ، تا موجبات رهايى بردگان و اسراى روس را فراهم كنند ؛ و تا حدود زيادى در انجام اين مسئله به توفيق دست يافتند . هنگام اقامت او در آن سوى درياى خزر ، در اوايل آوريل 1840 م . ، نامهاى به دست او رسيد كه حالى از آن بود كه « يار محمد » به نام « كامران شاه » براى « محمد شاه قاجار » نوشته و در طى آن « كامران » خود را خدمتكار وفادار دولت عليه و سلطنت قاجار اعلام كرده بود و در ضمن اذعان نموده بود كه حضور سفير بريتانيا در هرات ، تنها به انگيزه مصلحتانديشى و تا حدودى فرصتطلبى سياسى بوده است . « كامران شاه » و « افغانىها » با دريافت كمكهاى مالى دولت هند - دستنشاندهء
--> ( 1 ) . Sir John Keane . ( 2 ) . Eldred Pottinger . ( 3 ) . London Gazette , 30 Aug . 1839 .